ميرزا فضل الله شيرازى ( خاورى )

1022

تاريخ ذو القرنين ( فارسى )

فرشته‌خويش ، در دار فانى دوامى ننمود . ولد ارجمندش مسمّى به رضا قلى خان و به سبب حكم وراثت در ولايت كردستان ، والى و حكمران . چون هنوز به حدّ تميز نرسيده ، مام خجسته نامش در آن ولايت وكالة بل اصالة حكمران است و بغايت كافل و كافى امور ايشان . در آداب طرزدانى و نكته‌دانى و مناسب‌خوانى و جذب قلوب و ستر عيوب بىبديل است و در شيوهء چاپلوسى و امثال آن ، بىعديل . در همّت نيز وسط است ، ولى با ارباب دولت فقط . بيست و دوم : مهر قمر طلعت و ماه مهر ، علامت آغا « 1 » بيگم خانم از بطن مستورهء اروميه ، و شاهنشاه صاحبقران را در ميان همگنان زيباتر صبيّه است . زوجهء امير كبير غلام حسين خان سپهدار با اقتدار عراق است و در مراحل خانميّت و معقوليّت مشهور آفاق . در قصبهء سلطان‌آباد كزاز « 2 » كه [ از ] مستحدثات سپهدار بزرگ مغفرت انباز است ، توطّن دارد و همواره بناهاى استوار در نظم كار سپهدار با اقتدار مىگذارد . اكنون چندى است به مصلحت وقت ، به اتفاق شوى فرشته‌خوى در دار الخلافهء طهران مقيم است و در راه سازگارى با شوهر زياده از همگنان مستقيم . بيست و سيم : دوحهء برومند باغ خلافت ، سرو جهان خانم از بطن مرضيّهء مستورهء شيرازيّه و زوجهء آقاخان حاكم محلّات عراق و امام طايفهء اسماعيليه است . در حسن اخلاق و محاسن وفاق و عدم نفاق ، در روزگار طاق و در صفات حميده ، مشهورهء آفاق « 3 » . بعد از وفات خان مغفور حسب الامر شاهنشاه ظفردستور ، چندى آقا خان مذكور ، حاكم كرمان و آن ثغور شد و پس از عزل ، سر به طغيان برآورد و از محلّات جمعيّتى كه مىتوانست ، برداشته فرار كرد و رو به سوى بلوچستان و برّ عمان آورد . اكنون خود و برادرانش بعضى در ولايت سند و برخى در كاشغر و سرحدّات ختابه اميد اعانت

--> ( 1 ) . ملى : « آقا » ، تذكره خاورى و ناسخ التواريخ : « ماه بيگم خانم » . ( 2 ) . در شهريور 1314 ه . ش به موجب تصويب‌نامه هيئت وزيران نام عراق ( سلطان‌آباد ) به اراك تبديل گرديد . اين شهر از شمال به فراهان ، از مشرق به قم ، از جنوب به محلات ( كزاز ) محدود مىشود و امروزه مركز استان مركزى است . ( 3 ) . از اين‌جا تا پايان بند بيست و سيّم در تذكره خاورى موجود نيست .